NEVRUZ / NOVRUZ / NEWROZ

Author Image
Hamza Oğuzer
Kelimenin açılımı ve anlamı ile başlayalım: Farsça’da; Nev-yeni, Ruz-gün Nevruz-(Yeni gün) demektir.
Bu güne, değişik coğrafyalarda ve değişik kültürlerde farklı anlamlar yüklense de ortak kanı bu günün (21 Mart) ilkbaharın başlangıcı olduğudur.Nevruz; doğanın canlandığı, tüm canlıların uzun bir kışın ardından yeniden dirilip uyandığı bir gündür.
Yine 21 Mart kuzey yarım kürede gece ile gündüzün eşitlendiği, güneş ışınlarının ekvatora dik olarak indiği gündür. Nevruza, ilk olarak İranlıların ataları Perslere  ait olan yazılı  kaynaklarda rastlıyoruz. Zerdüşt ve Bahaî dinlerinde yeni yılın ilk günü olmanın ötesinde dini bayram olarak da kutlanır ve o gün resmi tatildir.
2009 yılında Abu Dabi’de,  hükümetler arası toplanan “Birleşmiş Milletler Kültür Mirasını Koruma Kurulu” Nevruzu “Dünya Manevi Kültür Mirası Listesi’ne” aldı. 2010 yılında ise, BM Genel Kurulu, 3000 yıldan beri kutlanmakta olan Nevruz’u “Dünya Nevruz Bayramı” olarak kabul ve ilan etti.
Orta Asya Türk toplulukları arasında da aynı adla; fakat bahar bayramı olarak kutlanmakta olan Nevruz, Selçuklu ve Osmanlılarda da kutlanıla gelmiştir. Türklerin Ergenekon’dan çıkışlarının temel alındığı kutlamalar bugün de Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde aynı heyecan ve coşku ile kutlanmaktadır. Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Türkmenistan’da Nevruz Bayramı günü resmi tatil olarak kabul edilmiştir.  400 yıl saklı kaldıkları Ergenekon’da üreyip çoğalan ve oraya sığmaz olan Türkler, 70 yere kurdukları 70 körükle,  bir demir dağı eriterek çıkmışlardı. Nevruz, bu yüzden bir bakıma Türklerin yeniden doğuşunu simgeler.
.     Şiilerde ve Alevilerde ise Nevruz, tamamen dinsel bir nitelik kazanmıştır. Pek çok olay bu kutlamalara kaynaklık etmektedir. Âdem’in yaratılışı, Hz. Ali’nin doğumu,  Hz. Ali’nin Hz. Fatma ile evlenmesi, Hz. Ali’nin halifeliği alması, Hacı Bektaş Veli’nin Anadolu’ya gelmesi gibi.
Kürtler, daha farklı bir anlam yüklemişlerdir Nevruza. Efsaneye göre Kürtlerin ataları olan Medler, İranlıların ataları olan Persler, kısaca tüm Ortadoğu ve Mezopotamya’ya hükmeden Asur Kralı zalim Dehhak’a karşı,  demirci Kawa’nın isyan edip, Dehhak’ı öldürerek Medleri özgürlüğüne kavuşturduğu gündür.
Herkesin kendine göre bir Nevruz’u var. Anadolu’ya gelince; Osmanlılar döneminde bahar bayramı olarak kutlanan Nevruz’un Cumhuriyet’in ilk yıllarında da kutlandığını biliyoruz. Sonra uzun yıllar kutlanmadı.
Güneydoğu’da Kürtler tarafından her yıl kutlanan ve bir kurtuluş ve özgürlük gününe dönüştürülen Nevruz kutlamaları, terör örgütü propagandası yapılıyor gerekçesi ile yasaklandı. Yasaklara rağmen, her Nevruz’da Güneydoğu’da çok büyük gerginlikler ve zaman zaman çatışmalar yaşandı.
1995 yılında Nevruz’un bir Türk geleneği olduğu, tüm Türk Cumhuriyetlerinde Ergenekon’dan çıkış günü olarak kutlandığı dile getirilerek bir yasa teklifi verildi ve Nevruz Bayramı o yıl ilk kez resmi olarak kutlandı. Günün anısına Nevruz pulu bastırıldı.
Türkler, örste demir döverek; Kürtler, Kawa’nın yaktığını düşündükleri ateşin üzerinde atlayarak, Aleviler Nevruz Cem’inde bir araya gelerek, bu günü kutluyorlar. İnsanlık tarihi kadar eski olan Nevruz’un, tüm insanlık için barışa açılan bir kapı olması dileğiyle, Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir